عرفان حقیقی در اسلام

جدا سازی عرفان واقعی از عرفانهای کاذب و شاخصه های عرفان حقیقی

امام خمینی

انقلاب اسلامی؛ حاصل نگاه عارفانه امام(ره) از درون به برون

عارفان اغلب در سیر درون به تطهیر نفس و اشراق دل می‌پردازند و از ورود به عالم

 سیاست که در شانش گفته‌اند: لعن‌الله السیاسه و سینها و کل لفظ اشتق من السیاسه

پرهیز می‌کنند. [1]

و این البته به نگرشی باز می‌گردد که عارفان اسلامی بر پایه آن می‌کوشیدند تا خود را از

 آلوده شدن به دنیا و ضرورتهای این جهتی به دور نگاه دارند و اگرچه پا در این خانه

داشتند، ولی دل را پیشاپیش به آن سرا راهی می‌کردند. 

در گفتاری از امام خمینی(ره) به این نگرش چنین اشاره شده است: <یک مدت زیادی

 گرفتار عرفا ما بودیم، اسلام گرفتار عرفا بود؛ آنها خدمتشان خوب بود، اما گرفتاری برای

 این بود که همه چیز را برمی‌گردانند به آن طرف. 

هر آیه‌ای دستشان می‌آمد، می‌رفت آن طرف. مثل تفسیر ملاعبدالرزاق؛ خوب بسیار مرد

 دانشمندی، بسیار مرد با فضیلتی [بود]، اما همه قرآن را برگردانده به آن طرف؛ کانّه قرآن

 با این کارها کار ندارد! یک وقت هم گرفتار شدیم به یک دسته دیگری که همه معنویات

 را برمی‌گردانند به این [طرف]: اصلا به معنویات کار ندارند؛ کانه... مثل هیتلر که آمد

دنیاگیری کند و کشورگشایی کند، اسلام هم آمده کشورگشایی کند[2]. ‌

نگرش این چنینی از دریچه عرفان به زندگی دنیوی اگرچه همواره سبب گردیده تا

 عارفان، خود را از آلوده شدن به دنیا که محبتش در آموزه اسلامی راس همه خطاهاست،

 برهانند و خود را به راه نجات افکنند، ولی در باور امام خمینی(ره) این نگاه خود

گونه‌ای از ترک وظیفه در برابر مخلوقات خداوندی است. از همین رو امام خمینی(ره)

عارفی بود که شفقت بر خلق و غم خلایق، دغدغه‌اش به حساب می‌آمد. در واقع

او معتقد بود که سلوک عرفانی خویش را تنها درمهار زدن بر قدرت و ثروت و مهیا

کردن زمینه استکمال نفس و خلایق باید جستجو کرد و باید آتش جهنم را در همین

جهان خاموش نمود. [3]

 


ادامه مطلب
نوشته شده در جمعه شانزدهم بهمن ۱۳۹۴ساعت ۲۰:۲۸ بعد از ظهر توسط بهروز|

شناخت در عرفان 

فیلسوف عارف در سیره فکری خویش بر این است که حقیقت اشیاء

را آنچنان که هست ادراک نماید و هستی را با دیده عقلی بنگرد.

فیلسوف حقیقی می کوشد با ریاضات و مجاهدات روحانی اضافه

اشراقی و تفضلات حضرت احدیت را از ورای مراتب و تعینات دریافت کرده،

کنه هستی را با حقیقت نوریه (اشراقی) و دیده دل به تماشا بنشیند.

از این رو عبادت به درگاه معبود حقیقی و ازلی یکی از ارکان توجه فلاسفه

عارف مسلک اسلامی در قرون متمادی بوده است تا بتوانند با دیدی فلسفی

ـ عرفانی به حقیقت نماز و دیگر ارکان عبادت شرعی نگریسته، باطن مورد نظر

شارع مقدس را فهم نمایند.

ابن سینا از برجسته ترین ایشان است که رساله « اسرار الصلاه» را تدوین نموده

و برای نسل های بعد از خود میراث فکری والایی بر جای نهاده است.

این حکیم عالیقدر ایرانی بنابر مشرب فلسفی ـ عرفانی معتقد است که کلمه

«یعبدون» در قرآن را به یقین توان به «یعرفون» تعریف و معنی نمود، چه عبادت

و بندگی بدون شناخت (چه اجمالی و چه تفصیلی) میسر نخواهد بود.

از دیدگاه ابن سینا چون ظاهر انسان مرکب از اعضا و جوارح و به بیان دیگر از

ماده و صورت است و ماده نیز از عناصر اربعه تشکیل شده، از این رو شارع

مقدس در تشریع نماز، آن را مرکب از قیام و رکوع و سجود قرار داده تا ظاهر

نماز مطابق با ظاهر انسان باشد. 

از سوی دیگر انسان حامل نفس ناطقه ای است که برتر از نفوس نباتی و

حیوانی است و محل خطاب خداوند در قرآن کریم، از این رو باید نماز حقیقی

با نفس ناطقه انسانی گزارده شود زیرا اعمال نفس ناطقه انسانی نیکوترین

افعال است، چون او شریف ترین ارواح است و از کارهای این نفس ناطقه تدبر

در آفرینش الهی و تامل و تفکر در شگفتی های نامتناهی است. این ارواح و

افعال چون رو به عالم اعلی دارند میلی به عالم پایین ندارند زیرا منزل و جایگاه

پایین را دوست ندارند. چون نفس ناطقه از جانب بالا و مجردات عالیه و جواهرات

عقلیه و اولیه است و خوردن و آشامیدن و... در شأن او نیست بلکه کار او انتظار

کشف حقایق و رویت آن حقایق با حدس تام و ذهن پاک برای درک معانی دقیق

است.»۱

 


ادامه مطلب
نوشته شده در سه شنبه بیست و نهم دی ۱۳۹۴ساعت ۷:۵۰ قبل از ظهر توسط بهروز|

  

اهميت و آداب زيارت عارفانه  

 

زیارت در روایات

 
زیارت در لغت عبارتست از تمایل و میل كردن به سمت ذاتی مبارك
 
و روحانی، خواه از نزدیك باشد  و خواه از دور، چه با گرایش قلبی
 
و چه با قصد ونیتی دیگر و در اصطلاح دینی تمایلی است كه افزون 
 
 بر میل و حركت حسی، گرایش قلبی نیز نسبت به زیارت شونده یافته
 
باشد.
 
بنابراین اكرام و تعلیم قلبی باید با انس روحی و فكری همراه باشد واین
 
معنا در مرتبه بالاتر توجه روحی،  قلبی و اخلاقی و عملی نسبت به
 
زیارت شونده است. 
 
بدون تردید زنده‌ترین و موثرترین راه برای شناخت وایجاد ارتباطی
 
فكری و قلبی، زیارت است.
 
با حضور زائر در حرم، زیارت صدق می‌كند اما حقیقت آن است كه
 
این پیوند روحی ست و مشتاقانه تحقق نمی‌یابد مگراین كه آدمی به
 
شناخت و معرفت نسبت به امام خویش رسیده باشد.
 
زیارت خاستگاه اعتقادی و فقهی دارد كه در تحكیم مبانی اعتقادی نیز
 
نقش بسزایی ایفا می‌كند.
 
زائر اركان اعتقادی خود را در زیارت باز می‌یابد.از همین روست كه
 
برخی از بزرگان، فقها و معصومین(ع) بر اهمیت زیارت تاكیدویژه‌ای
 
داشته‌اند: سیدعبدالاعلی سبزواری (ره) در كتاب مهذب الاحكام بیان
 
می‌كند: «اگر فتوا بر وجوب زیارت مشكل باشد قطعا مستحب موكد بودن
 
آن از متون دینی و روایات فراوانی كه از شیعه و سنی و فرقیین نقل شده  
 
است به خوبی قابل مشاهده است.
 
امام رضا(ع) می‌فرمایند: «هر امامی پیمانی بر گردن شیعیان و دوستانش
 
دارد یكی از شرایط وفای به عهد و نیكو ادا كردن آن، زیارت مزار آنان
 
است.
 
پس هر كس با رغبت به زیارت آنان برود و زیارتشان كند و آن چه را كه
 
امامان بدان رغبت داشته‌اند تصدیق كند، در روزقیامت امامان شفاعت
 
كنندگانشان خواهند بود.»
 
امام باقر(ع) نیز در همین زمینه می‌فرمایند: «هر كس مزار آل محمد(ص)
 
را زیارت كند و با این كار بخواهد نسبت به پیامبر اكرم(ص) صله رحم
 
به جای آورد گناهانش پاك می‌شود مانند روزی كه از مادرزاده شده است.
 
به راستی دلیل این همه توصیه و تاكید ائمه اطهار(ع) و علما بر زیارت
 
چیست؟ مهم‌ترین دلیلی كه ائمه، مسلمانان را تشویق به زیارت كرده‌اند آثار
 
زیارت است كه در این باب وصیت حضرت رسول اكرم(ص) به ابوذر خواندنی
 
است: 
 «ای ابوذر به تو وصیتی می‌كنم، این وصیت را نگه‌دار شاید خدا تو را به
 
دلیل رعایت این وصیت بهره‌مند گرداند؛ به زیارت قبور برو تا آخرت را به
 
یاد تو آورد.» و یا درجایی دیگر می‌فرمایند: «وقتی به زیارت قبری می‌روی
 
سلام  كن تا درس عبرت تو شود. افزون بر این زیارت مایه مودت و دوست 
 
است كه نسبت به مومنان اجری عظیم و ثوابی كثیردارد. 
 
 از دیگر آثار زیارت می‌توان ارزیابی و خودسازی را برشمرد. 
 
هدف غائی همه عبادات تزكیه نفس است و آماده كردن روح برای معرفت
 
كردگار و اولیاء‌اش كه البته با زیارت روح از گستره محبس تن بودن خویش
 
رها و در عرصه ملكوت عروج می‌گیرد.
 
اولیای الهی كه در دنیا مایه بركت و خیر بودند و مردم با زیارت 
 
 آنها و ملاقات حضوری در زمان حیاتشان از دامنه بی‌كران 
 
فیوضاتشان بهره‌ها می‌بردند، بعد از وفاتشان نیز نه تنها این  
 
خیررسانی قطع نمی‌شود بلكه به دلیل این كه به مرحله بالاتری 
 
از كمال می‌رسند و قدرت و قوت می‌یابند قلمروی این  
 
فیوضات گسترده تر می‌شود.
 

ادامه مطلب
نوشته شده در پنجشنبه نوزدهم آذر ۱۳۹۴ساعت ۱۰:۷ قبل از ظهر توسط بهروز|

                            ماه صفر ماه عزای اهلبیت تسلیت باد  .  

                                     مراقبات ماه صفر در کلام عارفان  

مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی در کتاب المراقبات صفحه (59) می فرماید  : 

معروف است كه ماه صفر بخصوص چهار شنبه آخر آن نحس می‌باشد كه در  

اين مورد روايتى نداريم. شايد اين نحوست بخاطر رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه  

عليه و آله و سلّم در اين ماه و نيز اين سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و  

سلّم باشد كه فرموده‌اند:

«كسى كه مرا به تمام شدن ماه صفر مژده بدهد، او را به بهشت  

بشارت مى‌دهم»

كه باين ترتيب مى‌توان اين مطلب را ثابت كرد. و هنگامى كه نحوست اين ماه  

ثابت گرديد بايد به انجام اعمال مناسب در آن پرداخته، آن را از مراسم بزرگ  

مصيبت دانسته و با خداى بزرگ در مورد نبودن آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله  

و سلّم و از دست دادن سعادتهاى زمان حضور او و گمراهى مردم بعد از وفاتش  

مناجات نموده و از سركشى منافقين و ستم ستمكاران و پليدى دشمنان براى 

 او بگويد.    


ادامه مطلب
نوشته شده در سه شنبه بیست و ششم آبان ۱۳۹۴ساعت ۱۸:۵۲ بعد از ظهر توسط بهروز|

ماه محرم

 

               عرفان عاشورایی 

عرفان عاشورايي در حقيقت عرفان قرآن و عترت، عرفان وحياني و  

سلوك ثقليني است كه همه ارزش‌هاي اخلاقي، سلوكي را در  

طي طريقت الهي بر پايه شريعت محمدي(ص) براي نيل به حقيقت  

دربردارد. عرفان عقلايي و خردپذير، عرفان هماهنگ با فطرت 

 انسان، عرفان زندگي‌ساز، عرفان حماسه و شهود، سجاده و  

سنگر و عرفان درد خدا و خلق است.

عرفان عاشورايي، سرمايه اصلي معرفتي، معنوي و شريعتي  

عرفان عاشورايي، قرآن كريم و عترت طاهره است كه در آن 

 شريعت، طريقت و حقيقت سطح و ساحت يك وجود ذومراتبند.

عرفان فراتر از خداداني، خداخواني، خداجويي است كه دانستن  

و خواندن و جوئيدن در معرفت‌هاي ديگر نيز موجود و ممكن است 

 يعني در معرفت تجربي، تجريدي و نيمه تجريدي قابل حصول و 

 وصول است لكن هر كدام را مرتبه و تعالي است  

و سالك كوي هر يك از آن معارف در مرتبه خويش و به نسبت با  

مرتبه آن علم و معرفت قدم در وادي حق گذاشته و در حال سعي  

بين صفا و مروه در كوي جمال و جلال الهي دارد. اما زيباتر،  

عالي‌تر و جالب و جاذبتر عرفاني است كه خداخويي غايت و  

نهايت آن است.

چگونه در پرتو دولت عشق كربلائيان پاينده شدند و در شب  

عاشورا خندان بودند و گنج غم عشق آن‌ها را از غم رهانيد و از  

مردگي به در آمده و زندگي كردند و مي‌كنند و نه تنها بهشتي  

كه خود بهشت گشتند، آنان عقل و عشق را با ايمان و آزادگي  

گره زدند و با سرور آزادگان عالم پيوند خوردند و در رنگ  

و رايحه او را گرفتند تا الگوي پايدار و ماندگار براي همه 

 نسل‌ها و عصرها شدند. 

 پس اگر مرد ميدان و اهل راهيم تجربه عشق عاشورايي كنيم و 

 عاشورايي را در دل خويش پديد آوريم. 

والسلام علیکم ورحمه الله

نوشته شده در پنجشنبه بیست و سوم مهر ۱۳۹۴ساعت ۷:۲۸ قبل از ظهر توسط بهروز|

                          سیره عرفا در خانواده

 

محیط خانواده از نظر تأمین آسایش جسمی و روحی و تضمین  

سعادت دنیایی و آخرتی اهمیت فوق العادهای دارد که هیچ چیز 

 جایگزین آن نیست. دهها درس زندگی و دهها نکته اخلاقی درباره  

خانواده باید مورد توجه قرار گیرد.

از سویی مسأله حق الناس و حقوق دیگران هست که باید رعایت شود، 

 خصوصا پدر و مادر و همسر و فرزندان و اولوالارحام که حقوق  

ویژه ای گردن ما دارند.

از جهت دیگر قطعا اختلافات و ناسازگاریهایی وجود دارد که اگر  

با صبر و گذشت و عفو و کرامت با آن مواجه نشویم، زندگی را به  

کام خود و دیگران تلخ میکنیم.

نکته دیگر این است که به جز وظایف محدودی که همسر مکلف به  

انجام آن است، ما حق نداریم چیز دیگری را بر خانواده تحمیل کنیم.  

حتی درباره تکالیف شرعیه، حق سختگیری و تحمیل نداریم؛ بلکه 

 در مواردی که وظیفه امر به معروف و نهی از منکر در میان باشد،  

آن هم با رعایت شرایط و مراتبش باید اقدام نمود.

جنبه دیگر، حاکم بودن روح رأفت و رحمت و همچنین حفط ادب و 

 احترام است.

اگر بخواهیم محیط خانه، گرم و باصفا و صمیمى باشد، فقط باید، صبر 
 
 و استقامت و گذشت و چشم پوشى و رأفت را پیشه خود كنیم تا محیط 
 
 خانه گرم و نورانى باشد

و دهها نکته مهم دیگر...

گاهی همین نکته های عادی و روزمره که بارها و بارها با آن مواجه 

 هستیم، اثرات عمیقی در حیات مادی و معنوی ما دارد و چه بسا از 

 آن غافل باشیم. مثلا اینکه حُسن خُلق، در رزق و روزی ما تأثیر گذار 

 است؛ بد اخلاقی با خانواده، در پی دارنده  فشار قبر است و...

چه بسا ممکن است نسبت به خیرات زیادی، بی توفیق و یا کم توفیق باشیم 

 و سرّش را ندانیم، در حالی که خیلی اوقات باید ریشه را در همین امور 

 جاری زندگی جستجو کرد.

از آنجا که سخنان و عمل عارفان و عالمان ربّانی در بر دارنده درسهای 

 بزرگی برای مشتاقان و اهل دقت است، در ادامه مطالبی را از برخی  

بزرگان میخوانیم که هر یک برای هشیاران، نکته های ذی قیمتی در بر دارد.

چه كار كنیم محیط خانواده گرم و باصفا باشد؟     

آیت الله العظمی بهجت: «هماهنگى و موافقت اخلاقى بین 

 مرد و زن در محیط خانواده از هر لحاظ و به صورت  

صددرصد براى غیر انبیاء و اولیاء ـ علیهم السّلام ـ غیرممكن است.

اگر بخواهیم محیط خانه، گرم و باصفا و صمیمى باشد، فقط باید، صبر 

 و استقامت و گذشت و چشم پوشى و رأفت را پیشه خود كنیم تا محیط  

خانه گرم و نورانى باشد. (1)

اگر این ها نباشد اصطكاك و برخورد پیش خواهد آمد. و همه ى اختلافات  

خانوادگى از همین جا ناشى مىشود.» (2)

تشکر از همسر، عامل پیشرفت معنوی

مرحوم شیخ علی آقا پهلوانی (سعادت پرور) (3) نسبت به احترام و  

قدردانی از زحمات همسر می فرمودند:

«از آنها تشکر کنید هر چند غذایی که پخته اند شور یا بد شده است. 

 وقتی از غذا ابراز رضایت می کنید همسرتان خوشحال میشود و 

 این باعث رشد و پیشرفت معنوی شما می شود.» (4)

بیست سال ناله های تو بی اثر شد

مرحوم شیخ علی آقا پهلوانی میفرماید:

«یک بار من در جوانی در خانه با خانواده بد اخلاقی کردم در عالم  

معنا به من گفتند: بیست سال ناله های تو بی اثر شد.» (5) 

بقیۀ مطالب را در « ادامۀ مطلب » بخوانید

 

ادامه مطلب
نوشته شده در پنجشنبه پانزدهم مرداد ۱۳۹۴ساعت ۷:۳۰ قبل از ظهر توسط بهروز|

 

             عید فطر ، تولدی دوباره

در روز عيد فطر، گویي مسلمان از نو متولد می شود. تبریک این عید، 

 به حقیقت به جهت ولادت جدیدِ مؤمن روزه دار در شب عید فطر است؛ 

 چرا كه طبق گفتارامير مؤمنان-علیه السلام-، روزه داران در شب عيد فطر،

از تمام آلودگي ها و پليدي ها پاك شده و كمترين پاداشخود را كه پاكي  

و پاكيزگي است، دريافت نموده اند .

حضرت می فرمايد:

وَ اعْلَمُوا عِبَادَ اللَّهِ أنَّ أدْنَى مَا لِلصَّائِمِينَ وَ الصَّائِمَاتِ أنْ

يُنَادِيَهُمْ مَلَكٌ فِي آخِرِ يَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أبْشِرُوا عِبَادَ اللَّهِ

فَقَدْ غُفِرَ لَكُمْ مَا سَلَفَ مِنْ ذُنُوبِكُمْ فَانْظُرُوا كَيْفَ تَكُونُونَ

فِيمَا تَسْتَأنِفُونَ؛[۱]

اي بندگان خدا! بدانيد كه كوچك ترين پاداشي كه براي مردان و زنان 

 روزه دار است، اين است كه فرشته اي در روز آخر ماه مبارك  

رمضان به آنها ندا می دهد:

اي بندگان خدا! بشارتتان باد كه [خداوند متعال] تمام  گناهان گذشته  

شما را آمرزيد. پس، بنگريد كه بعد ازاين چگونه عمل خواهيد كرد .

شيخ مفيد-رحمه الله- در کتاب مسار الشیعه می نويسد:

اينكه روز اوّل ماه شوال ، عيد اهل ايمان قرار داده شده ،به جهت 

 اين است كه آنان براي قبولي اعمالشان در ماه رمضان، خوشحال اند 

 و از اينكه خداوند متعال گناهانشانرا بخشيده و بر عيب هاي آنان  

پرده كشيده و مژده و بشارت از طرف خداوند رسيده است كه  

ثواب هاي بسياري براي روزه داران عطا خواهد كرد و از اينكه 

 مؤمنان در اثرتلاش هاي شب و روز ماه مبارك رمضان ، چند مرحله

به قرب الهي نزديك شده اند، حالت سُرور و نشاط دارند .

در اين روز، غسل معيّن شده و اين، علامت پاكي ازگناهان می باشد.  

عطرزدن و استفاده از بوي خوش و  لباس زيبا و تميز پوشيدن و به 

 صحرا رفتن و زير آسمان نماز خواندن، همگی علامت شادي و سُرور  

و از روي حكمت می باشد. [۲]

نماز روز عید فطر، به یک معنا شکرانه این نعمت الهی(ولادت جدید) 

 در ماه رمضان است.

 پی نوشت:
* پژوهشگر و استاد سطح عالي حوزه علميه.
[۱]. شیخ صدوق، أمالي، ص ۱۰.
[۲]. شیخ مفید، مسار الشيعة في مختصر تواريخ الشريعه ، ص ۳۰.

 

 
نوشته شده در یکشنبه بیست و هشتم تیر ۱۳۹۴ساعت ۸:۵۹ قبل از ظهر توسط بهروز|


آخرين مطالب
» انقلاب اسلامی؛ حاصل نگاه عارفانه امام(ره) از درون به برون
» شناخت در عرفان
» اهميت و آداب زيارت عارفانه
» مراقبات ماه صفر
» عرفان عاشورایی
» سیره عرفا در خانواده
» عید فطر ، تولدی دوباره
» على عليه ‏السلام اسوه عبادت و عبوديت
» از شروط مهم عارف بودن: نیکی به پدر و مادر
» نظر آیت‌الله شاه‌آبادی بزرگ درباره محبت حضرت زهرا(س)

Design By : Pichak